تبلیغات
زیست شناسی - آزمایشگاه جانور شناسی9

آزمایشگاه جانور شناسی9

یکشنبه 23 مهر 1391 12:48 ق.ظنویسنده : سید حسین نقیبی

 

 بسم الله الرحمن الرحیم

اینجانب سید حسین نقیبی مدیر وبلاگ در حرکتی در وبلاگ به  انتشار جزوات آزمایشگاهی  پرداخته ام.و امید آن می رود که مورد استقبال تمامی اقشار جامعه قراربگیرد .

بال تمامی اقشار جامعه قراربگیرد .

برخی از اهداف:

1- در دسترس بودن هر چه آسان تر این منابع برای عموم مخصوصا دانشجویان عزیز کشورمان

2- سوق دادن جامعه به سوی پژوهش وپرهیز از تئوری پردازی 100درصدی

3- ایجاد خود باوری برای انجام کارهای آزمایشگاهی در فرد فرد مردم جامعه

4- ایجاد زیر ساخت های اساسی و سالم  در این قسمت

5- ایجاد شوق و اشتیاق روز افزون در اذهان عمومی

6- آیندهای سبز وشکوفا در تمامی عرصه های علمی و پژوهشی کشور

از  دوستان عزیز در سراسر کشور از اساتید محترم گرفته تا دانشجویان پویا و فعال جامعه وسایرین درخواست همکاری های لازم را برای رسیدن به این اهداف را دارم.

جهت ارسال مطالب بزودی ایمیلی معرفی خواهد شد.

چند نکته : 1

- مطالب ارسالی به نام فرستنده ثبت خواهد شد .

2- حتما منابع  ذکر شده باشد.

3- رضایت نامه و امضای خود را برای ما ارسال کنید.

تشریح كبوتر

الف) شكل خارجی: پس از بیهوش كردن حیوان بوسیله كلروفرم به مطالعه شكل خارجی آن می‌پردازیم: بدن حیوان از پر پوشیده شده، بطور كلی چهار نوع وجود دارد:

 

1- پوش پرها (Coritours feathers): كه پوشش بدن را تشكیل می‌دهند و شاهپرها نیز از همین دسته‌اند.

2- كرك پرها (Down feathers): این پرها هنگام بیرون آمدن جوجه از تخم بر روی بدن وجود دارند و دارای ساقه‌ای كوتاه و تعدادی ریش و ریشك هستند.

3- پرهای نخ مانند :(Filoplumes) كه لابلای پوش‌پرها دیده می‌شوند.

4- موپرها (Bristeles): كه پرهای تغییر شكل یافته‌اند.

ساختمان شاهپر: هر شاهپر دارای یك محور اصلی است كه از دو قسمت تشكیل شده است. بخش فوقانی آن توپر بوده و راشیز (Rachis) نامیده می‌شود.

در دو طرف راشپز رشته‌های موازی بنام ریش (Barb) وجود دارد. بر روی این رشته‌ها، رشته‌های كوچكتری بنام ریشك (Barbul) قرار دارد. ریشكها بوسیله قلابكها (Barbicle) به یكدیگر متصل شده‌اند. بخش تحتانی شاهپر كالاموس (Calamus) نام دارد، توخالی است و در انتهای آن سوراخی بنام ناف تحتانی و در قسمت فوقانی آن سوراخی بنام ناف فوقانی وجود دارد. در محل ناف فوقانی اكثر شاهپرها یك پر كوچك اضافی بنام پرچه (Hyporachis) وجود دارد. مجموعه ریش‌ها، ریشك‌ها و قلابك‌ها، پهنه پر (vane) را تشكیل می‌دهند. برای مطالعه این نمونه ها قطعه كوچكی به اندازه یك سانتیمتر مربع از پر را جدا كرده، روی لام قرار دهید، به كمك سنجاقی ریش‌ها را از هم جدا كنید. و پس از گذاشتن یك قطره گلیسیرین و لامل بر روی آن، در زیر میكروسكوپ مطالعه نموده و از بخشهای دیده شده، شكل بكشید.

بخش‌های دیگری كه در مورفولوژی خارجی بایستی مورد مطالعه قرار بگیرند عبارتند از:

سر: در سر، منقار، دهان، گوشها، چشم‌ها، و سوراخ‌های بینی قابل مشاهده‌اند. چشمها گرد و در دو طرف سر قرار دارند، هر چشم دارای سه پلك است: پلك بالائی، پلك پائینی و پلك سوم یا غشاء چشمكزن كه بصورت پرده شفافی از زاویه جلوئی چشم روی كره چشم را می‌پوشاند و حركت آن بطور عرضی صورت می‌گیرد برای دیدن این پرده به كمك پنس آن را از گوشه داخلی چشم می‌توان بیرون كشید سوراخ‌های گوش در پشت و زیر چشم‌ها قرار گرفته‌اند. روی گوشها را دسته پرهای كوچكی بنام پوشش گوش‌ها پوشانیده است. برای دیدن سوراخ گوش بایستی پرهای روی آن را به كناری زد. آیا لاله گوش وجود دارد؟

آرواره بالائی و پائینی پرنده در داخل یك ورقه شاخی محصور است و منقار را تشكیل می‌دهند. در نزدیكی قاعده نیمة بالائی منقار یك جفت سوراخ‌ بینی شكاف مانند قرار دارد. در پشت منافذ بینی برآمدگی روشنی دیده می‌شود بنام سیر (Cere) (غشا موجی شكل نرم، قاعده منقار بعضی از پرندگان) كه تصور می‌شود عمل آن مربوط به حس لامسه است.

مخرج: در انتهای بدن روی خط میانی و نزدیك دم بصورت یك شكاف عرضی دیده می‌شود كه در حقیقت شكاف كلواك بطرف خارج است.

دم: كوتاه و پهن است. در ابتدای دم در سطح پشتی زائده‌ای وجود دارد كه شامل سوراخ غده چربی است. این غده تنها غده پوستی پرندگان می‌باشد. مواد مترشحه از این غده بوسیله منقار بر روی پرها پخش می‌شود. با عقب زدن پرها سوراخ غده را پیدا نمائید.

ب) تشریح داخلی: پس از مطالعه شكل خارجی، پرهای سطح شكمی و ناحیه گردن را خیس كرده و سپس آنها را به ملایمت از پوست جدا نمائید. بعد از آن حیوان را به پشت روی چوب پنبه خوابانده و پاها را سنجاق كنید. سپس به كمك قیچی شكافی طولی از بالای مخرج تا زیر فك تحتانی حیوان در خط میانی بدن ایجاد نمائید. در موقع برش پوست دقت نمائید چینه‌دان كه بصورت یك برآمدگی در قاعده گردن دیده می‌شود، آسیب نبیند.

پس از شكافتن پوست، آن را از عضلات جدا كرده و چند شكاف عرضی در جهت بالها و پاها به آن داده و آن را روی چوب پنبه سنجاق نمائید. در این موقع برآمدگی استخوان سینه كاملاً دیده می‌شود و در دو طرف آن اصلی‌ترین ماهیچه‌های پرواز بنام عضلات سینه‌ای اصلی دیده می‌شوند، این عضلات بین برآمدگی استخوان سینه و استخوان باز و كشیده شده‌اند. حال در ناحیه بالای مخرج در عضلات شكم شكافی ایجاد كرده و دنباله آن را بطرف جلو از طرفین ادامه داده و پس از قطع دنده‌ها، استخوان‌های غرابی و ترقوه را بطور عرضی قطع كرده و سپس قسمت بریده شده را كه شامل عضلات سینه‌ای و بخش‌های یاد شده هر طرف می‌باشد به كمك پنس و اسكالپل از روی اندامهای داخلی برداشته و دستگاه‌های داخلی را به ترتیب زیر مطالعه نمائید.

1- دستگاه گردش خون (Circulatory system): دستگاه گردش خون شامل قلب و رگهای خونی است. قلب به شكل مخروطی بین قطعات كبد، سنگدان و درون پرده پریكارد قرار دارد، برای مطالعه بایستی پریكارد را با قیچی شكافته، قلب را نمایان ساخت. قلب پرندگان شامل چهار حفره، دهلیز و بطن راست، دهلیز و بطن چپ است. از بطن راست، سرخرگ ششی خارج می‌شود كه خون تیره را به ششها می‌برد و در بالای قلب كاملاً مشخص می‌باشد. خونی كه به این طریق به ششها می‌رود پس از تبادل گازی بوسیله سیاهرگهای ششی به دهلیز چپ برمی‌گردد. از بطن چپ قوس سرخرگ آئورت خارج می‌شود كه قوس آن بطرف راست بدن متمایل می‌شود.

 از سرخرگ دو شاخه بنام سرخرگهای سری و بازوئی جدا می‌شود كه هر یك به شاخه‌های كوچكتری تقسیم می‌شود. سرخرگهای سری (Carotid) و بازوئی (Brachial) را در هر طرف تشكیل می‌دهد. بقیه بدن بوسیله آئورت پشتی مشروب می‌شود. خون تیره بالها و سر بوسیله دو سیاهرگ كه در نزدیكی قلب بهم متصل می‌شوند و بزرگ سیاهرگ زبرین یا جلوئی (precaval veins) را تشكیل می‌دهند به دهلیز راست می‌ریزد. خون تیره بقیه قسمتهای بدن بوسیله بزرگ سیاهرگ تحتانی یا زیرین (postcaval vein) در همین محل به دهلیز راست می‌ریزد. برای مطالعه بیشتر از مولاژ موجود در آزمایشگاه استفاده نمائید. پس از مطالعه قلب و رگهای مربوط به آن و رسم شكل، قلب را از بقیه اندامها جدا كرده و با برش عمودی در جهت دیواره بطن‌ها وضعیت دهلیزها، بطن‌ها و دریچه‌ها را مطالعه نمائید.

2- دستگاه گوارش (Digestive system): این دستگاه شامل بخش‌های زیر است: دهان، مری، چینه‌دان، روده، سنگدان، روده باریك، راست روده، کلواک و مخرج. دهان فاقد دندان، زبان بصورت یك عضو مثلثی شكل و نوك تیز می‌باشد كه انتهای آن دو شاخه است. در دهان شكافهای داخلی بینی، ابتدای نای و ابتدای مری دیده می‌شود. برای بهتر دیدن مری باید زبان را از دهان بیرون كشید.

بعد ازدهان مری قرار دارد كه در ابتدای گردن متسع شده و چینه‌دان (Crop) را بوجود می‌آورد. پس از چینه‌دان معده مترشحه (proventriculus) واقع شده كه در دیواره داخلی آن غدد مترشحه آنزیم‌های گوارشی وجود دارد و معده حقیقی حیوان است. پس از معده ترشحی، كیسه عضلانی بنام سنگدان (gizzard) قرار دارد. داخل سنگدان از یك غشا سخت پوشیده شده که عمل خرد كردن غذا را انجام می‌دهد. بعد از سنگدان دوازدهه قرار دارد كه U شكل است و دارای یك شاخه نزولی و یك شاخه صعودی است. بعد از دوازدهه، بقیه روده باریك واقع شده كه در انتها به راست روده (Rectum) منتهی می‌شود. حدفاصل بین روده و راست روده دو كیسه كوچك بنام سكوم (Ceacum) وجود دارد. انتهای راست روده به كلواك ختم می‌شود. از غدد ضمیمه دستگاه گوارش، پانكراس و كبد را می‌توان نام برد. لوزالمعده در خم دوازدهه و بین دو شاخه صعودی و نزولی آن قرار گرفته و بوسیله سه مجرا ترشحات خود را به دوازدهه می‌‌ریزد. كبد قرمز رنگ و دو قسمتی است و هر قسمت یا لب (Lobe) ممكن است بوسیله شیارهای كوچكی به بخش‌های كوچكتر تقسیم شود. صفرا بوسیله دو مجرا به دوازهه می‌ریزد (در كبوتر كیسه صفرا وجود ندارد). طحال بصورت غده لوبیائی شكلی در پشت و مجاور سنگدان قرار گرفته است.

برای مطالعه دستگاه گوارش بایستی ابتدای مری و چینه‌دان را از نای و اتصالات دیگر جدا كرده و راست روده را تا ابتدای شاخه صعودی دوازدهه با قطع روده بندها از هم باز نمود. باید دقت كرد كه مزانتر دوازدهه پاره نشود پس از مطالعه و رسم شكل از دستگاه گوارش، مری را از محل اتصالات آن در زیر منقار و راست روده را در نزدیكی كلواك قطع نموده ودسگاه گوارش را با دقت بطوریكه به اندامهای دیگر لطمه نزند از بدن حیوان خارج نمائید.

3- دستگاه تنفسی (Respiratory system) : دستگاه تنفسی شامل سوراخ‌های بینی، نای، نایژه، ششها، كیسه‌های هوائی است. با قطع كردن ارتباط بین دو آرواره سر یك طرف سر دهان را باز نموده و شکاف نای (گلوت) را پیدا كنید سپس با فرو بردن میله‌ای در آن مطمئن شوید كه این شكاف به نای كه دارای حلقه‌های غضروفی مشخص است متصل می‌شود. نای به دو نایژه تقسیم شده كه هر یك به یكی از ششها وارد می‌شود. درست قبل از محلی كه نای به دو نایژه تقسیم می‌شود، برجستگی بزرگی بنام سیرنكس (Syrinx) وجود دارد كه اندام تولید صدا است.

پرندگان دارای كیسه‌های هوایی با دیواره نازك هستند كه از ششها جدا شده و در بخش‌های مختلف حفره احشائی و تنه‌های استخوان بازو قرار می‌گیرند. این كیسه‌ها معمولاً در موقع تشریح آسیب دیده و پاره می‌شوند. پس از مطالعه دستگاه تنفسی از اندامهای مختلف آن شكل بكشید.

4- دستگاه ادراری (Excretory system) : شامل دو كلیه قرمز رنگ است كه هر یك سه لب دارد. هر كلیه بوسیله مجرائی بنام جاذب (ureter) ادرار را به كلواك می‌برد. غده فوق كلیوی زرد رنگ نزدیك انتهای جلوئی كلیه دیده می‌شود. مثانه وجود ندارد و ادرار بصورت نیمه‌جامد دفع می‌گردد.

5- دستگاه تناسلی نر (Male Reproductive system) : شامل دو بیضه سفید رنگ و طویل است كه در روی كلیه‌ها واقع شده‌اند. بر روی هر بیضه و در سطح پشتی آن اپی‌دیدیم (Epididymis) قرار دارد. از هر اپی‌دیدیم لوله‌ای بنام اسپرمیدوكت (spermiduct) جدا شده كه به كلواك ختم می‌شود. اسپرمیدوكت لوله باریكی است كه كاملاً پیچ‌خورده است و كمی عقب‌تر از لوله‌های ادراری به كلواك باز می‌شود. در كبوتر آلت جفت‌گیری وجود ندارد، ولی در بعضی از پرندگان عضوی شبیه پنیس (penis) دیده می‌شود كه از برآمدگی سطح شكمی كلوآك بوجود آمده است.

6- دستگاه تناسلی ماده (Female reproductive system) : دستگاه تناسلی ماده شامل یك تخمدان (ovary) است كه در روی كلیه قرار گرفته (تخمدان چپ) و یك تخمدان كاملاً تحلیل رفته بر روی كلیه راست (تخمدان راست). تخمدان بوسیله تخمك‌ها كاملاً مشخص است. تخمك‌ها پس از رسیدن از شیپور فالوپ (Fallopian funnel) وارد اویدوكت شده و در طول اویدوكت بوسیله ترشحات غدد مولد پوسته آهكی (shell glands) پوشیده شده و در انتهای اویدوكت در كلواك و كمی جلوتر از مجاری ادراری به آن باز می‌شود.

7- دستگاه عصبی (Nervous system) : برای مطالعه و دیدن دستگاه عصبی سر حیوان را جدا كرده و یا بدون جدا كردن سر، ابتدا پرهای آن را كنده و سپس پوست را از روی جمجمه برداشته و بوسیله پنس و اسکالپل استخوانها را نیز به آرامی و بطوریكه مغز آسیب نبیند جدا نمائید. در سطح پشتی مغز از جلو به عقب بخش‌های زیر دیده می‌شود:

1- لپ‌های بویائی (olfactory lobes).                                                                            2- نیمكره‌های مغزی (Cerebral hemispheres) كه نسبتاً بزرگ و بدون شیار می‌باشند.           3- جسم صنوبری (pineal body).                                                                             4- مخچه (cerebellum) كه شامل: دو لب كناری كوچك و یك بخش میانی است.                5- لپ‌های بینائی (optic lobes).                                                                                6- بصل النخاع (medulla).                                                                                       7- ابتدای نخاع شوكی (spinal lobes).  برای دیدن نخاع شوكی تعدادی از مهره‌های گردن را باز كنید. در سطح شكمی مغز تقاطع بینائی (optic chiasma) و هیپوفیز (pituitary gland) دیده می‌شود.

 


آخرین ویرایش: - -

 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر