تبلیغات
زیست شناسی - مالاریا

مالاریا

سه شنبه 14 اردیبهشت 1389 12:32 ب.ظنویسنده : سید حسین نقیبی

 

مالاریا مهم‌ترین بیماری انگلی و یکی از مسایل مهم بهداشتی تعدادی از کشورها بخصوص کشورهای گرمسیری دنیا است.

این بیماری به صورت عفونت حاد در بیشتر موارد وخیم و گاهی طولانی و با ویژگیهای تب متناوب و لرز، کم‌خونی و بزرگی طحال و گاه با ویژگیهای ساده یا کشنده دیگر خودنمایی می‌کند. اهمیت این بیماری به خاطر شیوع زیاد و مرگ‌ومیر قابل توجه‌است.

کلمه مالاریا یک کلمه ایتالیایی و به معنای هوای بد (Mal-Aria) است و منظور از آن تعریف بیماری با ویژگیهای تب متناوب است که ایتالیایی‌ها در گذشته وجود آن را ناشی از هوای بد و مناطق باتلاقی می‌دانستند.

بیماری مالاریا با نامهای دیگری چون پالودیسم، تب و لرز، تب نوبه و تب متناوب نامیده می‌شود.

انگل مالاریا توسط پشه‌ای به نام آنوفل به انسان منتقل می‌شود که شامل چندین گونه می‌باشد.

مطالبی جالب درباره پشه آنوفل ناقل بیماری مالاریا خطرناکترین جانور جهان...!!!



 

پشه آنوفل ناقل بیماری مالاریا خطرناکترین جانور جهان...!!!




سوای بلای طبیعی ، حوادث و سوانح و جنگها ، پشه آنوفل ناقل بیماری مالاریا بزرگترین تهدید برای جان انسانها از عصر حجر تا به امروز به شمار می رود . طبق گزارش سال 1993 سازمان بهداشت جهانی ، تنها در قاره افریقا سالانه بین 4/1 تا 8/2 میلیون انسان به علت ابتلا به این بیماری مهلک جان خود را از دست می دهند .

تعریف بیماری:
مالاریای انسانی كه به نامهای پالودیسم(Paludism) ، تب حارَه ای، تب نوبه، تب و لرز، تب متناوب و تب جنگل هم نامیده می شود، یك بیماری عفونی خونی است كه توسط تك یاخته ای از جنس پلاسمودیوم (Plasmodium) ایجاد و توسط پشه های جنس آنوفل(Anopheles) منتقل می گردد.


علائم مالاریا (Paroxysm) :
علامت متداول بیماری تب شدیدی است كه همراه با سایر علائم مربوطه (لرز ، عرق) برای مدت 5 تا 8 ساعت ادامه یافته و سپس هر 2 یا 3 روز یكبار باز می گردد. هر یك از این حملات، نیروی بیمار را به شدت تحلیل برده و باعث كاهش شدید فعالیت های بیمار در طی دوران بیماری می گردد. حملات اولیه مالاریای حاد حداقل 2 هفته یا بیشتر طول می كشد و در اثر ابتلاهای مكرر و همراه با پیشرفت بیماری ، كم خونی و بزرگی طحال حادث شده كه در اكثر بیماران در طی یك یا دو هفته بعد از حمله اولیه می توان آنرا لمس نمود. در صورتیكه عامل ابتلا انگل گونه فالسیپارم باشد می تواند منجر به گلومرولونفریت ، افزایش شدید پارازیتمی، پدیده جداسازی مویرگی (Sequestration)، گیجی ، تشنج ، كاهش فشارخون ، ادم ریوی، علائم گوارشی (مثل استفراغ ، دردهای شكمی ، اسهال ، خونریزی روده ای) ، سندرم نفروتیك، كولاپس گردش خون، سیانوز و مرگ شود.

دوره نهفتگی بیماری(Incubation Period) بطور معمول از 9 تا 30 روز متفاوت است و ممكن است تا چندین ماه طول بكشد. گونه های پلاسمودیوم ویواكس در مناطق معین جغرافیایی دوره نهفته طولانی و بیشتر از 10 ماه دارند.

1 یا 2 روز قبل از شروع علائم تعداد كمی انگل در گردش خون ظاهر می شوند سپس با افزایش تعداد انگلها ، علائم مختلف شروع به تظاهر می كنند كه عبارتند از سردرد ، خستگی ، دردهای مبهم در عضلات و استخوانها و مفاصل ، احساس لرز و تب كه بدلیل شبیه بودن علائم با بیماریهای ویروسی مثل سرماخوردگی و آنفلوانزا(Influenza) بخصوص در مناطق غیر آندمیك تشخیص را بر مبنای این بیماریها می گذارند. در طی چند روز آینده وقتی كه تعداد انگلها در خون به حد كافی رسید علائم مالاریا بروز می نماید

مطالبی جالب درباره پشه آنوفل ناقل بیماری مالاریا خطرناکترین جانور جهان...!!!



ابتدا الگو های تب بصورت منظم نیست ولی بعدا در صورتی كه دوره های شیزوگونی همزمان شود رفته رفته این الگو ها حالت منظمی را به خود می گیرد كه به آنSynchronized می گویند. بطور كلی یك حملة مالاریا شامل مراحل زیر است:

1- مرحله سرما (Cold Stage ) : ناگهانی شروع می شود. بیمار شدیداً احساس كسالت نموده، دچار سردرد و دردهای استخوانی شده و تمام بدن با سرمای شدید و غیر قابل تحملی به مدت 1 ساعت شروع به لرز می نماید.

2- مرحله گرما ( Hot Stage ) : با بالا رفتن دمای بدن به حدود 40 تا 41 درجه سانتیگراد لرز متوقف شده و تب شدیدی بدن را فرا می گیرد كه مدت 1 تا 2 ساعت این وضعیت ادامه دارد . دورة تب بر حسب گونه های مختلف پلاسمودیوم متفاوت و به صورت زیر می باشد.

- تب 3 به 1 : حملات تب یك روز درمیان روی می دهد. عامل آن پلاسمودیوم اووال ، ویواكس و فالسیپارم میباشد.
- تب 4 به 1 : حملات تب دو روز درمیان و توسط پلاسمودیوم مالاریه ایجاد می گردد.

3- مرحله تعریق ( Sweating Stage ) : پس از گذشت 1 تا 2 ساعت از شروع تب ، بیمار شروع به عرق نمودن كرده كه در پایان این مرحله و با گذشت 5 الی 8 ساعت از شروع تب ، درجه حرارت بدن به حد طبیعی باز می گردد، بیمار خسته اما بدون علامت است و تا شروع مرحلة بعدی احساس آرامش می كند.

مطالبی جالب درباره پشه آنوفل ناقل بیماری مالاریا خطرناکترین جانور جهان...!!!



روشهای انتقال مالاریا :
شیوع و انتقال هر نوع مالاریا چه در مناطق اندمیك و چه به صورت اپیدمیك به عوامل بیشماری مثل نوع و سوش انگل ، میزان ایمنی انسانها ، عادات زیستی پشه ها ، عادات زیستی انسانها ، شرایط محیطی از قبیل درجه حرارت، رطوبت، میزان بارندگی، نوع گیاهان منطقه نوع و روشهای مبارزه و . . . بستگی دارد كه این عوامل را میتوان در ارتباط با سه عامل شخص سالم و آلوده بعنوان گیرنده و دهندة بیماری ، انگل پلاسمودیوم بعنوان عامل ایجاد كنندة بیماری و پشه آنوفل بعنوان انتقال دهندة بیماری طبقه بندی نمود. بطور كلی انتقال مالاریا از طرق زیر می تواند صورت بگیرد:

· انتقال طبیعی : انتقال از طریق نیش پشه آنوفل
· انتقال اكتسبی : انتقال از طریق تلقیح

انتقال طبیعی مالاریا (انتقال از طریق نیش پشه آنوفل):
عمده ترین راه انتقال بیماری مالاریا انتقال از طریق نیش پشه آنوفل ماده می باشد كه در سال 1897 توسط رونالد راس ثابت شد. این پشه ها در اكثر كشورهای مناطق معتدله و حاره و هر جا كه محل زیست مناسبی برای آنها فراهم شود وجود دارند.

نحوة انتقال به این صورت می باشد كـه پشه های ماده در طی خونخواری از شخص آلــوده، انگل را بلعیده و انگل در بدن پشه پس از طی دوره و زمان خاصی مجدداَ به فرم آلوده كننده درآمده و همراه با محتویـات بزاق طــی خونخواری بعدی بـه افراد سالم جامعه منتقـل می گـردد و این چرخه تا جایی كه توسط عامل بخصوصی قطع نگردد ادامـه پیدا میكند.

در این چرخه برای آلوده شدن پشه ها، علاوه بر وجود ناقل مناسب وجود انسان مخزن ( (Human reservoir دارای مقدار لازم گامتوسیت در خون وی ضروری می باشد. بنابراین انسانهایی كه به تازگی آلوده شده اند نمی توانند بیماری مالاریا را انتقال دهند.


انتقال اكتسابی ( انتقال از طریق تلقیح ):
در صورتیكه مالاریا غیر از انتقال توسط نیش پشه آنوفل از طُرق دیگر منتقل شود به این نوع مالاریا، مالاریای تلقیحی می گویند. در سال 1884 انتقال مالاریا از طریق انتقال خون توسطGerhardet ثابت گردید. در سال 1911 اولین مورد مالاریای ناشی از انتقال خون در آمریكا بوسیله Woolsey مشاهده شد.

در مناطقی كه انتقال مالاریا بوسیله پشه آنوفل انجام می گیرد اهمیت انتقال مالاریا از سایر راهها تحت الشعاع موارد انتقال عادی آن قرار میگیرد، ولی در مناطقی كه انتقال طبیعی مالاریا بوسیله پشه آنوفل قطع شده است ولی حاملان انگل وجود دارند در صورتیكه عامل مالاریا پلاسمودیوم فالسیپارم باشد و بموقع تشخیص داده و درمان نگردند، می تواند به مرگ بیمار منجر شود.

مكانیزم عمل این نوع انتقال به این صورت است كه در افراد مبتلا به مالاریا در صورتیكه درمان كامل یا اساسی انجام نگرفته باشد پس از توسعه مصونیت نسبی (Premunition) ، تعداد انگل در خون به حداقل رسیده و مانع بروز علائم بالینی می شود و گاهی تعداد انگل در خون به حدی كم است كه در آزمایش میكروسكپی معمولی نمونه خون نمی توان آنها را دید ولی اگر خون این افراد حامل انگل به افراد سالم از نظر بیماری تلقیح گردد، انگلهای مرحله شیزوگونی خونی موجود در گلبول قرمز شروع به تكثیر كرده و در گیرنده خون علائم مالاریا ظاهر می گردد .

انواع پلاسمودیوم های انسانی در مالاریای ناشی از انتقال خون به ترتیب پلاسمودیوم ویواكس، پلاسمودیوم مالاریه ، پلاسمودیوم فالسیپارم و پلاسمودیوم اووال بوده اند كه در سالهای اخیر جای خود را به پلاسمودیوم مالاریه داده است، بنابراین در مالاریای ناشی از انتقال خون پلاسمودیوم مالاریه نقش اصلی را دارد. مالاریای تلقیحی موارد زیر را شامل می گردد :

1. انتقال از طریق انتقال خون
2. انتقال از طریق پیوند اعضاء
3. انتقال از طریق مالاریا تراپی
4. انتقال از طریق هموتراپی
5. انتقال از طریق مادر به جنین
6. انتقال از طریق سرنگ آلوده
7. انتقال بصورت تصادفی ( آلودگی شغلی )


برچسب ها: پروتوزئولوژی ،
آخرین ویرایش: - -

 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر